პატრიარქის ნათლულთა რაოდენობამ უკვე 50 000-ს გადააჭარბა. ეს თაობა თანდათან იზრდება, სრულწლოვანი ხდება და ბევრს აინტერესებს – როგორ უყურებს ეკლესია მათ შორის შესაძლო ქორწინებას? საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ერთი ნათლიის ნათლულებს შორის ოჯახის შექმნა საეკლესიო სამართლით დაუშვებელია, თუმცა არის თუ არა გამონაკლისი პატრიარქის ნათლულების შემთხვევაში? რა იყო პატრიარქის ამ მასშტაბური ინიციატივის მთავარი მიზანი? როგორ უნდა იზრუნოს ნათლულმა გარდაცვლილი ნათლიის სულის შესაწევნელად?
ამ და რამდენიმე მნიშვნელოვან კითხვას არქიმანდრიტი მაკარი აბესაძე პასუხობს.
– საეკლესიო გადმოცემითა და წესით, ზოგადად, ერთი ადამიანის ნათლულებს შორის ქორწინება დაუშვებელია, რადგან მათ შორის სულიერი ნათესაობა მყარდება. თუმცა, რაც შეეხება უწმინდესის ნათლულებს, თავის დროზე წმინდა სინოდმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ეს შეზღუდვა მათზე არ გავრცელებულიყო.
ეს რამდენიმე მიზეზით იყო განპირობებული. პირველ რიგში, ამ შემთხვევაში ნათლობის საიდუმლო არ ატარებს იმავე პირდაპირ შინაარსს, რასაც ტრადიციული ნათლიის მოვალეობა გულისხმობს. ნათლია უშუალოდ არის პასუხისმგებელი ნათლულის ყოველდღიურ სულიერ აღზრდაზე. პატრიარქი, რა თქმა უნდა, მთელი თავისი სამწყსოს სულიერი მზრუნველია, მაგრამ კონკრეტულად თითოეულ ამ ბავშვზე ისე ვერ იზრუნებდა, როგორც კლასიკური ნათლია. სწორედ ამიტომ, მათ კიდევ ორი-ორი ნათლია ჰყავთ, რომლებიც ამ პასუხისმგებლობას იზიარებენ. შესაბამისად, სინოდმა დაადგინა, რომ პატრიარქის ნათლულებს შორის ქორწინება არ წარმოადგენს დამაბრკოლებელ გარემოებას.
– რა იყო პატრიარქის ამ მასშტაბური ინიციატივის მთავარი მიზანი და რამდენად დიდი როლი ითამაშა მისმა ავტორიტეტმა დემოგრაფიული სურათის შეცვლაში?
-მისმა უწმინდესობამ ეს გადაწყვეტილება მაშინ მიიღო, როდესაც საქართველოში მწვავე დემოგრაფიული პრობლემები დაიწყო. მიზანი მესამე და ყოველი მომდევნო შვილის გაჩენის წახალისება იყო. 50 000-ზე მეტი ბავშვიდან, რომლებიც ამ წლებში დაიბადნენ, უმეტესობის შემთხვევაში მშობლებმა შვილის გაჩენა სწორედ იმის გამო გადაწყვიტეს, რომ ის პატრიარქის ნათლული გამხდარიყო.
რა თქმა უნდა, არსებობენ ოჯახები, რომლებიც ყოველ შვილს განსაკუთრებული სიყვარულით, ყოველგვარი პირობის გარეშე აჩენენ, თუმცა ამ მასშტაბურ პროცესში პატრიარქის პიროვნულმა ავტორიტეტმა უდიდესი როლი ითამაშა. ეკლესიამ გაითვალისწინა, რომ ეს უფრო მეტად დემოგრაფიული მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ მიმართული ღონისძიება იყო, ვიდრე სტანდარტული სულიერი ნათესაობის დადგენა.
– არის თუ არა ეს გადაწყვეტილება საეკლესიო კანონის შერბილება, ე.წ. „იკონომია“?
-ვერ ვიტყვით, რომ ეს კანონის შერბილებაა. პატრიარქი არ არის პირდაპირი მნიშვნელობით ნათლია, ის არ იდგა ნათლობის საიდუმლოს აღსრულების დროს, ბავშვებს ნათლობის შემდეგ ლოცავდა და საბუთებში მისი, როგორც ნათლიის, მოხსენიება ხდებოდა. ამიტომაც სინოდმა დაუშვა მათ შორის ქორწინება და ჯვრისწერისას მათ არანაირი დამატებითი დოკუმენტის წარდგენა არ სჭირდებათ.
– მამაო, ახლა, როდესაც მისი უწმინდესობა ახალი შესვენებულია, განსაკუთრებით აქტუალური გახდა თემა – როგორ უნდა იზრუნოს ნათლულმა გარდაცვლილი ნათლიის სულის შესაწევნელად?
-ნათლობის საიდუმლოთი დამყარებული კავშირი სიკვდილით არ წყდება. ნათლულის მოვალეობაა, მუდმივად იზრუნოს ნათლიის სულისათვის. ეს პირველ რიგში გულისხმობს ლოცვას – მის მოხსენიებას როგორც პირად ლოცვებში, ისე წირვა-ლოცვაზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფსალმუნების კითხვა, რაც მიცვალებულის სულისთვის დიდ შეწევნად მიიჩნევა. თუმცა, აუცილებელია აღინიშნოს, რომ ნებისმიერი სულიერი კანონის აღსრულება უნდა მოხდეს პირადი მოძღვრის კურთხევით, რადგან თითოეულ ადამიანს ინდივიდუალური სულიერი მიდგომა სჭირდება.
ასევე მნიშვნელოვანია ნათლიის სახელზე ქველმოქმედება. გარდაცვლილის სახელზე გაღებული მოწყალება სულიერი ნათესაობის ერთ-ერთი ყველაზე მტკიცე გამოხატულებაა. ამით ნათლული გამოხატავს მადლიერებას იმ სულიერი კავშირისთვის, რომელიც მათ შორის ნათლობის ემბაზთან დამყარდა. მოწყალებას რა ფორმით გავცემთ, ეს თავად ადამიანს შეუძლია გადაწყვიტოს.
– გარდაცვლილ ნათლიაზე ზრუნვისას, ნათლულებს ყველაზე ხშირად აინტერესებთ: აუცილებლად უნდა მიუტანონ თუ არა კელაპტარი, რამხელა უნდა იყოს ის და საერთოდ, რა მნიშვნელობა აქვს ამ ტრადიციას?
-ეს კითხვები კიდევ ერთხელ ადასტურებს, თუ რამდენად ღრმაა ქართველი ადამიანისთვის ნათლია-ნათლულის ფენომენი. ხშირად მირეკავენ და მეკითხებიან: „აუცილებელია თუ არა კელაპტრის მიტანა?“, „შეიძლება თუ არა სხვას გავატანო?“. ეს მიანიშნებს იმაზე, რომ ნებისმიერი ნათლიის მიმართ ადამიანს აქვს განსაკუთრებული პატივისცემა, მით უმეტეს, თუ ის პატრიარქია.
როდესაც შენი ნათლია ქვეყნის სულიერი მამაა, შენ გაცნობიერებული გაქვს, რომ შესაძლოა, სწორედ მისი ამ ინიციატივის გარეშე საერთოდ არ დაბადებულიყავი. ეს არ არის მხოლოდ რელიგიური კავშირი, ეს არის მადლიერების განცდა საკუთარი სიცოცხლის გამო. ამის საუკეთესო მაგალითი და დასტურია ის მასშტაბური მსვლელობაც, რომელიც პატრიარქის ნათლულებმა მოაწყეს – ეს იყო იმ თაობის ერთობა, რომელიც ერთი დიდი იდეის გარშემო გაერთიანდა.
რაც შეეხება კელაპტარს, ვფიქრობ, ეს ტრადიცია ძველი სულიერი ქმედების გამოხმაურებაა. ადრე, როდესაც გარდაცვლილ ნათლიასთან დიდი სანთელი მიჰქონდათ, ნათლული მის ჩაწვამდე იქ იდგა და ლოცულობდა. სამწუხაროდ, დღეს ძირითადად მხოლოდ გარეგნული მხარე დარჩა და სულიერი მნიშვნელობა დაკარგა.
კელაპტრის მიტანა არის ერთგვარი მადლიერების გამოხატულებაც. მადლიერება კი ქრისტიანული ცხოვრების ქვაკუთხედია. გავიხსენოთ სახარებისეული ეპიზოდი: უფალმა ათი კეთროვანი განკურნა, მაგრამ მათგან მხოლოდ ერთი, სამარიტელი, მობრუნდა მადლობის სათქმელად. ქრისტე კითხულობს: „სად წავიდნენ დანარჩენები?“. მაცხოვარი ამით ხაზს უსვამს, რაოდენ დიდი ცოდვაა უმადურობა.
– ანუ, ნათლულის მხრიდან მადლიერება ნათლიის ღვაწლის დაფასების ერთგვარი პასუხია?
ადამიანმა ყოველთვის უნდა გამოხატოს მადლიერება ნათლიის მიმართ. თუ ნათლული ნათლიას არ მოიხსენიებს ლოცვებში, ეს უფრო ნათლიას მოეკითხება, რადგან მან ვერ ასწავლა ნათლულს სულიერი ცხოვრება, ვერ მიიყვანა ამ მდგომარეობამდე.
– მამაო, რას გულისხმობთ „სულიერი შინაარსის დაკარგვაში“? რა დანიშნულება ჰქონდა დიდ სანთელს თავდაპირველად?
ძველად, როდესაც ადამიანი დიდ სანთელს, კელაპტარს აკეთებდა, ანთუნდაც გარდაცვლილ ნათლიასთან მიჰქონდა, ამას კონკრეტული მიზანი ჰქონდა: ის მიდიოდა ტაძარში და სანთლის ჩაწვამდე ლოცულობდა. კელაპტარი იყო ლოცვის დროის საზომი. სანამ სანთელი იწვოდა, ადამიანიც იქ იდგა და უფალს ევედრებოდა. ასევე იქცეოდა გარდავლილ ნათლიასთან კელაპრტის მიტანის დროსაც. სწორედ ეს არის კელაპტრის ნამდვილი დანიშნულება – მის წინაშე აღვლენილი ლოცვა. დღეს კი, სამწუხაროდ, ეს ტრადიცია უფრო მექანიკურ ხასიათს ატარებს და ხშირად კითხულობენ კიდეც: „რა ვუყოთ ახლა ამ სანთლებს, მამაო?“. საჭიროა კელაპტრის წინ ლოცვა.
– არსებობს თუ არა რაიმე კონკრეტული ლოცვა ნათლიისთვის?
– რაიმე დოგმატური ლოცვა დადგენილი არ არის. კარგია ფსალმუნები და წირვაში მოხსენიება. თუმცა უმთავრესია, ადამიანს ჰყავდეს მოძღვარი და სწორედ მოძღვარმა გადაწყვიტოს ინდივიდუალურად, რა არის საუკეთესო. ჩვენი პასუხები ორიენტირია, მაგრამ უმთავრესია გვყავდეს სულიერი მოძღვარი და მისი მითითებების მიხედვით ვიხელმძღვანელოთ.
წყარო : Mshoblebi.ge
